Canxi và vai trò đối với sức khỏe

Thiếu canxi là một tình trạng rất phổ biến, đặc biệt ở người Việt Nam, hiện đang ở mức đáng báo động khi trung bình mỗi người chỉ đáp ứng khoảng 50-60% nhu cầu canxi hằng ngày (1). Nguyên nhân chủ yếu đến từ thói quen ít tiêu thụ sữa và các chế phẩm từ sữa, cùng với chế độ ăn nghèo canxi.

Đáng lưu ý, tình trạng thiếu canxi thường bị bỏ qua do không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Tuy nhiên, "âm thầm" không đồng nghĩa với "không ảnh hưởng". Trên thực tế, sự thiếu hụt này đang từng bước tác động lên cơ thể, đặc biệt là hệ cơ xương khớp, làm gia tăng nguy cơ loãng xương và các vấn đề liên quan.

Vai trò của canxi

Đối với cơ thể nói chung:

• Canxi là yếu tố quan trọng trong quá trình đông máu, giúp chuyển các yếu tố đông máu từ dạng không hoạt động sang dạng hoạt động, đảm bảo quá trình cầm máu diễn ra hiệu quả.

• Canxi tham gia vào cấu trúc và hoạt động của các chất dẫn truyền thần kinh, giúp truyền tín hiệu giữa các tế bào thần kinh.

• Nồng độ ion canxi đóng vai trò cốt lõi trong việc điều hòa sự tiết hormone của tuyến cận giáp (PTH) và Calcitonin, nhằm duy trì sự ổn định của nồng độ canxi trong máu. Khi canxi máu giảm, tuyến cận giáp sẽ tiết PTH để huy động canxi từ xương và tăng tái hấp thu tại thận, đưa nồng độ canxi trở về trạng thái cân bằng.

• Điều hòa huyết áp: Canxi giúp cơ trơn mạch máu thư giãn, giảm sức cản ngoại vi, giúp máu lưu thông dễ dàng hơn và giảm áp lực lên thành động mạch (2,3).

  
  

Đối với hệ cơ xương khớp:

• Canxi là thành phần cấu tạo chính của xương và răng, ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển, độ chắc khỏe và tầm vóc cơ thể.

• Canxi tham gia điều hòa hoạt động của cơ. Ion canxi trong tế bào gắn vào các protein điều khiển trên sợi cơ, giúp các sợi cơ trượt lên nhau, từ đó tạo ra sự co cơ, cho phép cơ thể thực hiện các vận động như nâng tay, cầm nắm hay di chuyển.

  
  

  

Thiếu hụt canxi sẽ gây ra điều gì?

Thiếu canxi ảnh hưởng đến nhiều hệ cơ quan và biểu hiện khác nhau tùy theo độ tuổi:

• Ở trẻ nhỏ: có thể gây chậm phát triển thể chất, còi xương, chậm tăng chiều cao, chậm mọc răng và suy dinh dưỡng.

• Ở người lớn: khi canxi máu giảm, cơ thể sẽ huy động canxi từ xương để bù đắp, làm tăng nguy cơ loãng xương sớm (đặc biệt ở phụ nữ sau mãn kinh), đồng thời làm nặng thêm tình trạng loãng xương sẵn có.

• Đối với răng: răng trở nên giòn, yếu, dễ sâu, ảnh hưởng đến sức khỏe răng miệng.

• Đối với cơ: ảnh hưởng đến khả năng co giãn, dễ gây chuột rút, thậm chí trong trường hợp hạ canxi máu cấp có thể gây ra hiện tượng bàn tay co quắp (dấu hiệu bàn tay đỡ đẻ) hoặc co cứng cơ vùng lưng và hai chân.

• Sức khỏe tổng thể: cơ thể dễ rơi vào trạng thái mệt mỏi, kiệt sức do ảnh hưởng lên cơ bắp và hệ thần kinh.

• Ngoài ra, thiếu canxi còn làm tăng nguy cơ cao huyết áp, ảnh hưởng đến chu kỳ kinh nguyệt (đau bụng kinh nặng hơn),…

  
  

Làm thế nào để bổ sung canxi?

Nhu cầu canxi hằng ngày: Lượng canxi cần thiết phụ thuộc vào độ tuổi, giới tính và tình trạng sức khỏe, thường dao động từ 300 mg đến 1500 mg mỗi ngày.

Bổ sung canxi bằng cách nào?

Từ thực phẩm:

• Canxi có nhiều trong các thực phẩm quen thuộc như hải sản, sữa và các chế phẩm từ sữa, rau xanh đậm và ngũ cốc.

• Đặc biệt, lactose trong sữa giúp tăng khả năng hấp thu canxi, vì vậy sữa và các chế phẩm từ sữa luôn là nguồn cung cấp canxi tối ưu.

  
  

Từ thuốc bổ sung: Các chế phẩm canxi hiện nay chủ yếu tồn tại dưới dạng muối hữu cơ và muối vô cơ, thường được hấp thu tốt hơn trong môi trường acid nhẹ của dạ dày. Để tối ưu hiệu quả hấp thu, cần lưu ý:

• Uống trước bữa ăn khoảng 30 phút để tăng khả năng hấp thu

• Tránh dùng cùng thực phẩm giàu chất béo, phytate (trong bột) hoặc oxalat (trong rau cải xoăn, rau lang, rau muống,…)

• Chế độ ăn quá nhiều chất xơ cũng có thể cản trở hấp thu canxi

• Dùng cách xa thuốc giảm acid dạ dày ít nhất 30 phút, không uống cùng nước kiềm

Đảm bảo bổ sung đủ vitamin D: quá trình hấp thu canxi tại ruột và tái hấp thu tại thận đều cần vitamin D. Vì vậy, việc phơi nắng hợp lý hoặc bổ sung vitamin D khi cần thiết là rất quan trọng.

Thiếu canxi là một vấn đề phổ biến nhưng thường bị lãng quên, trong khi đây lại là yếu tố thiết yếu đối với cơ thể, đặc biệt là hệ thần kinh - cơ xương khớp. Bổ sung canxi đúng cách không chỉ giúp xương chắc khỏe, mà còn là nền tảng cho một cơ thể khở mạnh lâu dài.

Tài liệu tham khảo

1. https://thanhtra.com.vn/xa-hoi/y-te/Khau-phan-an-chi-dap-ung-50-nhu-cau-canxi-84008.html

2. Simonetti G, Mohaupt M. Kalzium und Blutdruck [Calcium and blood pressure]. Ther Umsch. 2007;64(5):249-252. doi:10.1024/0040-5930.64.5.249

3. Villa-Etchegoyen C, Lombarte M, Matamoros N, Belizán JM, Cormick G. Mechanisms Involved in the Relationship between Low Calcium Intake and High Blood Pressure. Nutrients. 2019;11(5):1112. Published 2019 May 18. doi:10.3390/nu11051112

📞 Liên hệ đặt lịch & tư vấn

• Điện thoại / Zalo / Telegram: 0345.22.33.19

• Fanpage: Đông Y Tâm Đức

• Website: www.dongytamduc.com

• Địa chỉ: 117/23A Nguyễn Hữu Cảnh, P.22, Q. Bình Thạnh, TP. HCM